Co to jest fundusz sołecki?

Fundusz sołecki to wyodrębniona w budżecie gminy pula pieniędzy, o której przeznaczeniu decydują mieszkańcy wsi podczas zebrania wiejskiego. Jego zasady określa ustawa o funduszu sołeckim – dzięki niej każda gmina może podjąć decyzję, że część środków oddaje bezpośrednio w ręce sołectw.

Co ważne – to nie wójt, rada gminy czy urząd decyduje, na co pójdą te pieniądze, tylko mieszkańcy. Uchwała zebrania wiejskiego jest w tej sprawie wiążąca, a zadaniem gminy jest wprowadzenie tej decyzji do budżetu.

Na co można przeznaczyć fundusz sołecki?

Środki można wydać na przedsięwzięcia, które:
– są zadaniami własnymi gminy (czyli leżą w jej kompetencjach),
– służą poprawie warunków życia mieszkańców,
– są zgodne ze strategią rozwoju gminy.

Co ważne, działania te lub ich efekt muszą być dostępne dla wszystkich mieszkańców tzn. nie można zrealizować np. warsztatów dla zamkniętej grupy 20 uczestników. Nie jest możliwe też realizowanie projektów związanych z infrastrukturą na terenach/majątku, który nie należy do gminy. W naszym przypadku dotyczy to głównie dróg powiatowych, które przecinają naszą wieś.

W praktyce jedna daje to szerokie możliwości. Możliwa jest na przykład:
– budowa lub doposażenie placu zabaw,
– nasadzenia drzew i krzewów, tworzenie zielonych skwerów,
– zakup ławek, koszy na śmieci, stojaków rowerowych, elementów małej architektury
– organizacja festynów i wydarzeń integracyjnych,
– montaż oświetlenia ulicznego czy wiat przystankowych,
– poprawa bezpieczeństwa – np. lustra drogowe, progi zwalniające.

W ubiegłych latach z Fundusz Sołeckiego sfinansowano między innymi:
cykl warsztatów ogólnorozwojowych, akcję sprzątania Sołectwa, imprezę plenerowa przy szkole podstawowej.
– defibrylator
– zakup zewnętrznego stołu do ping ponga na teren rekreacyjny przy Południowej
– remont i doposażenie placu zabaw przy Zdrowej/Agrestowej. Naprawę ławek, konserwację urządzeń i wymianę zepsutych części, zakup dwóch zabawek.
– organizację Jarmarku Bożonarodzeniowego
– zakup sprzętu nagłaśniającego
– zakup namiotów, ławostołów i grilli na wydarzenia plenerowe

Ile wynosi fundusz i jak się go liczy?

Kwota funduszu nie jest przypadkowa. Oblicza się ją według wzoru z ustawy:
F = (2 + Lm / 100) × Kb
gdzie:
Lm – liczba mieszkańców sołectwa (stan na 30 czerwca poprzedniego roku),
Kb – tzw. kwota bazowa, czyli iloraz dochodów gminy i liczby jej mieszkańców.

Ostateczna kwota dla sołectwa to więc połączenie potencjału całej gminy i liczby mieszkańców konkretnej wsi. Niestety jest też haczyk – ustawa mówi, że wysokość środków przeznaczonych na dane sołectwo, nie może przekraczać dziesięciokrotności kwoty bazowej, co oznacza, że większe wsie mają większy fundusz ale tylko do pewnej kwoty, po której już nie rośnie.
Dlatego fundusz Kiełczowa, pomimo tego że mieszka w nim ok. 15 tys. mieszkańców, ma taki sam fundusz jak o wiele mniejsze Borowa, Brzezia Łąka, Długołęka, Domaszczyn, Mirków, Siedlec, Szczodre czy Wilczyce. W roku 2026 to dokładnie 71 064,60 zł.

Jak się ustanawia fundusz sołecki?

Decyzja zapada na zebraniu wiejskim, które zwołuje sołtys. To tam mieszkańcy podejmują uchwałę, na co przeznaczyć środki. Inicjatywę złożenia propozycji mogą mieć:
– sołtys,
– rada sołecka,
– grupa co najmniej 15 pełnoletnich mieszkańców.

Zebranie musi odbyć się do 30 września. Uchwała trafia do wójta, a potem do budżetu gminy.

Dlaczego warto wziąć udział w zebraniu i zgłosić swoją propozycję?

Bo jeśli nie przyjdziesz, decyzję podejmie kilka osób za Ciebie. A to realne pieniądze, które mogą sprawić, że w naszej miejscowości pojawi się coś potrzebnego lub odbędzie się ciekawe wydarzenie.

Co możesz zrobić?

Przyjdź na zebranie – Twoje zdanie się liczy.
Przygotuj propozycję – to może być coś małego (np. ławka, kosz, stojak rowerowy), albo większego (plac zabaw, zielony skwer, impreza integracyjna).
Porozmawiaj z sąsiadami – wspólna inicjatywa ma większą szansę na poparcie.
Wyślij swoją propozycję przez formularz. Przed zebraniem wiejskim sołtys sprawdzi w gminie czy jest prawnie i formalnie wykonalna.
Przyjdź na zebranie wiejskie. Zapraszaj sąsiadów. Pamiętaj, że Twój wniosek musi znaleźć poparcie co najmniej 15 mieszkańców.
Kontroluj realizację – fundusz to także prawo do pilnowania, czy decyzja mieszkańców została wykonana.